صحيفهء دوم در تحقيق ماهيت نماز بر عرف خاص اهل كمال كه وارثان و نزديكان حضرت رسالت پناه ختمىاند . و پوشيده نماند كه حقيقت نماز چون عبارت از هيئتى شرعى عرشى است كه مركب باشد از تصورات عقلى « 1 » و اوضاع « 2 » فعلى و صور قولى كه مفرغ « 3 » باشد در قوالب عقود عددى و ملون « 4 » به رنگهاى تشخصات و اقترانات زمانى و مكانى و هويدا گردانيده شده باشد من عند اللّه تعالى به ميامن رسالت و بلاغ كمل « 5 » انبيا و رسل - صلوات اللّه عليهم اجمعين - هرآينه دانستن معنى مركب جز به تبيين اجزاى او ، تحقيق لوازم و ظواهر آن ، صورت نبندد . و دانستن آن اجزا موقوف بر ذكر مقدمه‌اى است منبه . تنبيه - چون بر گماشتن قوت دانشورى بر دانستن صور دينى و شعاير شرعى - على مشارعها افضل الصلوات - بىوقوف « 6 » بر علومى كه از خصايص آن حضرت باشد ، صورت نمىبندد ، و تحصيل اين نوع علوم در مدرسه كمال مقاربت با آن حضرت ، ميسر « 7 » شود . و آن مرتبه از مقاربت مشتمل است بر پنج گونه « 8 » نسبت : اول حسن متابعت در افعال و تمييز آن و اين به منزلهء علوم ادبى « 9 » است و ضبط مقدمات ، و دوم مناسبت در اخلاق و تهذيب آن و اين به منزلهء ديگر علوم آلى است ، و سوم موافقت در نيت و مطابقت در علو همت و صدق توجه به آن و اين به منزلهء علم اصول و حكميات است و اين « 10 » انواع مناسبات اهل غيبت را

--> ( 1 ) - ب : عقل . ( 2 ) - ب : اوضاع و صور . ( 3 ) - ب : كه مركب باشد . ن : كه مفرع . ( 4 ) - ن : به ركن‌هاى . ( 5 ) - ب : كل . ( 6 ) - ب : بىوقوفى . ( 7 ) - ب : مىشود . ( 8 ) - ب : پنج گونه اول . ( 9 ) - ب : ادب . ( 10 ) - ب : نوع .